{"id":534,"date":"2020-11-12T15:58:33","date_gmt":"2020-11-12T15:58:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/?p=534"},"modified":"2022-04-13T17:11:32","modified_gmt":"2022-04-13T16:11:32","slug":"talavera-ceramika-krolowej-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/talavera-ceramika-krolowej-cz-1\/","title":{"rendered":"Talavera – Ceramika Kr\u00f3lowej cz. 1"},"content":{"rendered":"
<\/div>

W moim \u017cyciu wiele rzeczy dzieje si\u0119 odwrotnie ni\u017c mo\u017ce powinno. Tak by\u0142o z ceramik\u0105, kt\u00f3r\u0105 odkry\u0142am w meksyka\u0144skim mie\u015bcie Puebla, i w kt\u00f3rej niemal natychmiast si\u0119 zakocha\u0142am. Zwiedzaj\u0105c Meksyk, na ka\u017cdym kroku mo\u017cna spotka\u0107 przepi\u0119kn\u0105, charakterystycznie zdobion\u0105 najcz\u0119\u015bciej w kobaltowe, ro\u015blinne wzory na bia\u0142ym tle ceramik\u0119: naczynia, rze\u017aby i p\u0142askorze\u017aby, wyroby u\u017cytkowe i dekoracyjne.<\/p>\n

Ceramika Talavera to dobro narodowe Meksyku, oczywistym wi\u0119c by\u0142o, \u017ce w\u0142a\u015bnie na terenie tego kraju rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 moja przygoda z poznawaniem jej historii. Bardzo szybko dowiedzia\u0142am si\u0119 jednak, \u017ce jej korzenie si\u0119gaj\u0105 nie Ameryki \u0141aci\u0144skiej, ale\u2026 Europy!<\/p>\n

Po latach tropienia Talavery, po\u00a0wielu intensywnych podr\u00f3\u017cach do Meksyku po\u0142\u0105czonych z docieraniem do mniejszych i wi\u0119kszych warsztat\u00f3w i pracowni, postanowi\u0142am odnale\u017a\u0107 jej \u017ar\u00f3d\u0142o, dotrze\u0107 do zarodka, pozna\u0107 miejsce, gdzie przysz\u0142a na \u015bwiat.<\/p>\n

Polecia\u0142am wi\u0119c do Hiszpanii.<\/p>\n

Azulejos<\/em><\/strong><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo azulejo<\/em> odnosi\u0142o si\u0119 jedynie do kafli, najcz\u0119\u015bciej kwadratowych i o \u015bci\u015ble okre\u015blonych wymiarach: ka\u017cdy bok mia\u0142 ok. 14,5 cm, a grubo\u015b\u0107 kafla oscylowa\u0142a mi\u0119dzy 1,5 a 2 cm. Kafle prostok\u0105tne zacz\u0119to wprowadza\u0107 wraz z innymi, uzupe\u0142niaj\u0105cymi ca\u0142o\u015b\u0107 kafelkami nazywanymi dzi\u015b przez nas dekorami. Ze wzgl\u0119du na wielko\u015b\u0107 i kszta\u0142t dekor\u00f3w, podzielono je na te stosowane przy wyko\u0144czeniu schod\u00f3w oraz naro\u017cnik\u00f3w. Po\u0142\u0105czenie du\u017cych kafli z ma\u0142ymi, zwanymi olambrilla<\/em>, najcz\u0119\u015bciej stosowano przy projektowaniu i uk\u0142adaniu pod\u0142\u00f3g w domach i posadzek w ko\u015bcio\u0142ach.<\/p>\n

\"Ceramiczny
Ceramiczny mural w Bazylice, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Jak si\u0119 robi Azulejo Talaverano<\/em>?<\/p>\n

W Meksyku dok\u0142adnie tak samo jak w Europie! Naturalnie dost\u0119pne zasoby s\u0105 zwykle przyczyn\u0105 wyspecjalizowania si\u0119 okolicy w danej bran\u017cy. W rejonie Talavera de la Reina wyst\u0119powa\u0142y \u0142atwo dost\u0119pne i doskona\u0142ej jako\u015bci gliny, kt\u00f3re postanowiono oczywi\u015bcie wykorzysta\u0107 w produkcji ceramiki.<\/p>\n

Kafle i naczynia odlewano i wci\u0105\u017c odlewa si\u0119 z formy. Po wyschni\u0119ciu, cyzelowaniu i pierwszym wypale na biskwit, ka\u017cd\u0105 ceramiczn\u0105 prac\u0119 zanurza si\u0119 w odpowiednio przygotowanej mieszaninie o \u015bci\u015ble okre\u015blonych proporcjach: o\u0142owiu, piasku, cyny, soli i wody. To ona nadaje powierzchni bia\u0142y kolor. Tak otrzyman\u0105 baz\u0119 dekoruje si\u0119 nast\u0119pnie za pomoc\u0105 szkliwa domieszkowanego tlenkami. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanymi kolorami s\u0105: kobaltowy i niebieski, pomara\u0144czowy, zielony, \u017c\u00f3\u0142ty oraz czarny. Ten zestaw nazwany jest \u201epalet\u0105 z wielkiego ognia\u201d (z j\u0119z hiszp. la paleta de gran fuego<\/em>). Ostatni wypa\u0142 \u201ena ostro\u201d pozwala uzyska\u0107 azulejo<\/em> z bia\u0142ym t\u0142em i kolorow\u0105 polichromi\u0105.<\/p>\n

\"\"
Fasada jednej z kamienic w Talavera de la Reina, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Wszystkie motywy azulejo<\/em> to motywy ornamentalne, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z architektur\u0105 danej epoki. Dekoracje dzieli si\u0119 jednak na dwa rodzaje: pierwszy \u2012 figuratywny i symboliczny, to np. sceny polowania, religijne oraz cz\u0119sto przedstawiane \u017cycie dworu. Drugi rodzaj to dekoracje powt\u00f3rzeniowe, czyli ornament powtarzany na frontach, pod\u0142ogach czy sufitach.<\/p>\n

Korzenie ceramiki azulejo<\/em>\u00a0znajdujemy w sztuce arabskiej, jednak jej ewolucja na terenie Europy poprowadzi\u0142a za sob\u0105 ukszta\u0142towanie wyra\u017anie odr\u0119bnego od arabskiego, stylu w dekoracji. Pocz\u0105tkowo w wiekach od XII do XV, odwo\u0142ywano si\u0119 g\u0142ownie do motyw\u00f3w dekoracyjnych pochodzenia muzu\u0142ma\u0144skiego znanych z ceramiki mudejar<\/em>. Zazwyczaj by\u0142y to motywy ro\u015blinne, geometryczne i epigraficzne. Jednak produkcja ceramiki w Talaverze rozwija\u0142a si\u0119 ju\u017c od czas\u00f3w Cesarstwa Rzymskiego, wi\u0119c po\u0142\u0105czenie surowo\u015bci rzymskiej, muzu\u0142ma\u0144skiej i wreszcie, w\u0142a\u015bciwej, zwanej talaverano<\/em>, pozwoli\u0142o na zakotwiczenie i rozw\u00f3j tej charakterystycznej ceramiki w kulturze andaluzyjskiej, czysto hiszpa\u0144skiej.<\/p>\n

Azulejeria Talaverana<\/em> szczyt swojego rozwoju i popularno\u015bci osi\u0105gn\u0119\u0142a w XVII i XVIII w. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas przeobra\u017cenie stylu arabskiego, skupionego g\u0142\u00f3wnie w niezale\u017cnych dekoracjach pojedynczych kafelk\u00f3w, w pe\u0142ne kompozycje tworz\u0105ce obrazy. Wprowadzono nowe rodzaje ornament\u00f3w zwi\u0105zanych z w\u0142oskim renesansem i hiszpa\u0144skim flamenco<\/em>.
\nW tym czasie prekursor ceramiki i mistrz w swoim fachu Jan Floris, rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 azulejos<\/em> na masow\u0105 skal\u0119. Produkowa\u0142 m.in. du\u017ce zestawy kafli i wiele naczy\u0144 dekoracyjnych na dwory kr\u00f3lewskie np. do Alcazar w Madrycie. Ucze\u0144 Jana, Juan Fernandez by\u0142 poj\u0119tnym i zdolnym artyst\u0105, rozwin\u0105\u0142 szko\u0142\u0119 i warsztat swojego mistrza w pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105c\u0105 manufaktur\u0119. Obaj opracowali wiele oryginalnych wzor\u00f3w kafli. Pierwsze wsp\u00f3lnie stworzone motywy by\u0142y stosowane jeszcze w nast\u0119pnych stuleciach, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich pozostaje w u\u017cytku do dnia dzisiejszego.<\/p>\n

\"\"
Wnetrze Bazyliki, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Jak ka\u017cdy trend i ka\u017cda moda, r\u00f3wnie\u017c ceramika Talaverana musia\u0142a przej\u015b\u0107 czas kryzysu. W XVIII i XIX w., pomimo poczynienia znacznych inwestycji i otwarcia kr\u00f3lewskiej fabryki w Alcora (produkowa\u0142a ceramik\u0119 w stylu francuskim), nast\u0105pi\u0142 spadek zainteresowania materia\u0142em i produktami z ceramiki. Jednak pomimo tego, \u017ce mniej zamawiano i mniej kupowano, wyroby z tamtego okresu \u015bwiadcz\u0105 o utrzymywaniu stale wysokiej jako\u015bci produkt\u00f3w. Przyk\u0142adem s\u0105 tu p\u0142ytki dewocjonalne produkowane dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w i zakon\u00f3w, kt\u00f3re zachowa\u0142y maestri\u0119 wykonania.<\/p>\n

Najgorsze mia\u0142o jednak dopiero nadej\u015b\u0107.
\nW XIX w. w wyniku zniszcze\u0144 wojennych a\u017c pi\u0119\u0107 du\u017cych talavera\u0144skich warsztat\u00f3w-manufaktur przesta\u0142o istnie\u0107. Przetrwa\u0142a tylko jedna – \u201eLa Menora\u201d, kt\u00f3ra mimo wysi\u0142k\u00f3w w trudnych latach kryzysu zaprzesta\u0142a produkcji. Po jej zamkni\u0119ciu na pocz\u0105tku XIX w. otwarto \u201eEl Carmen\u201d, kt\u00f3r\u0105 za\u0142o\u017cy\u0142 Juan Niveiro w 1849 r. Warsztat Juana rozpocz\u0105\u0142 odbudow\u0119 tradycji najpi\u0119kniejszej ceramiki hiszpa\u0144skiej. Na bazie pierwszych receptur i motyw\u00f3w, si\u0119gaj\u0105c po sprawdzone rozwi\u0105zania technologiczne, podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 ratowania ceramiki po dzi\u015b dzie\u0144 zachwycaj\u0105cej swoj\u0105 urod\u0105 i kunsztem wykonania.<\/p>\n

Na ceramicznej uczcie u kr\u00f3lowej<\/strong><\/p>\n

\"\"
Nazwa miasta u\u0142o\u017cona z kafli azulejos<\/em>, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Miasto Talavera de la Reina le\u017cy w \u015brodkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia-La Mancha, nad rzek\u0105 Tag, zaledwie godzin\u0119 drogi od Madrytu. Warto wybra\u0107 si\u0119 tam samochodem, by m\u00f3c nacieszy\u0107 oczy mijanymi po drodze sielskimi krajobrazami s\u0142onecznej Hiszpanii. To one swoj\u0105 plastyczno\u015bci\u0105 wprowadzaj\u0105 nas do \u201eartystycznego\u201d miasteczka.<\/p>\n

Ju\u017c na obrze\u017cach Talavera de la Reina czu\u0107 wyj\u0105tkowy klimat. Tutaj ulokowa\u0142y si\u0119 du\u017ce hurtownie oferuj\u0105ce ceramik\u0119 do wyposa\u017cenia kuchni i \u0142azienek: glazur\u0119, terakot\u0119, umywalki i wanny. Wszystko z najszlachetniejszej materii, wszystko z bogato dekorowanej ceramiki.
\nIm g\u0142\u0119biej wje\u017cd\u017camy w miasto, tym wi\u0119cej mijamy mniejszych sklepik\u00f3w i galeryjek oferuj\u0105cych delikatniejsze przedmioty: kubeczki, miseczki czy pojedyncze dekory \u015bcienne, a tak\u017ce dzie\u0142a sztuki.
\nJu\u017c nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107, kiedy rusz\u0119 w miasto, aby m\u00f3c to wszystko obejrze\u0107, dotkn\u0105\u0107, fotografowa\u0107 i zachwyca\u0107 si\u0119. Wiem, \u017ce czeka mnie wielka przygoda.<\/p>\n

\"\"
Uliczna fontanna, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Moja \u201eceramiczna uczta\u201d rozpoczyna si\u0119 tu\u017c obok mojego hotelu. Tutaj, przy wielkim, wykonanym w ca\u0142o\u015bci z ceramiki napisie witaj\u0105cym wszystkich przyby\u0142ych do miasta TALAVERA de la REINA, mo\u017cna stan\u0105\u0107 i zrobi\u0107 sobie pi\u0119kne pami\u0105tkowe zdj\u0119cie. Napis sk\u0142ada si\u0119 z dziesi\u0105tek kafli w r\u00f3\u017cnych odcieniach b\u0142\u0119kit\u00f3w i \u017c\u00f3\u0142ci. Zalany po\u0142udniowym s\u0142o\u0144cem, zaprasza swoj\u0105 niew\u0105tpliw\u0105 urod\u0105, aby przystan\u0105\u0107 i doceni\u0107 kunszt ka\u017cdego, r\u0119cznie malowanego kafla. Oznajmia r\u00f3wnie\u017c bardzo jasno, jakiego typu r\u0119kodzie\u0142o b\u0119dziemy podziwia\u0107 w mie\u015bcie.<\/p>\n

B\u0119d\u0105c w Talaverze nie mo\u017cna si\u0119 spieszy\u0107. Warto powoli spacerowa\u0107 uliczkami i celebrowa\u0107 \u015bwiat, kt\u00f3ry nas otacza. Jestem wra\u017cliwa na pi\u0119kno. Uwielbiam znajdowa\u0107 ma\u0142e, ukryte akcenty, jak ceramiczne stacje Drogi Krzy\u017cowej wklejone w przypadkowe fasady budynk\u00f3w na ulicach, placyki z ceramicznymi fontannami, uroczymi \u0142aweczkami i ko\u015bcio\u0142ami niemal w ca\u0142o\u015bci ozdobionymi azulejos<\/em>. Moj\u0105 uwag\u0119 przykuwaj\u0105 liczne balkony i okienne parapety wy\u0142o\u017cone kaflami, na kt\u00f3rych ustawiono biskwitowe donice z bujnie kwitn\u0105cymi hortensjami. Park w sercu miasta pe\u0142en jest palm, kaktus\u00f3w, \u017cywop\u0142ot\u00f3w i… ceramicznych \u0142awek, murk\u00f3w i kranik\u00f3w z wod\u0105 pitn\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ka\u017cdy mo\u017ce ugasi\u0107 pragnienie.<\/p>\n

\"\"
Asortyment sklepu z ceramik\u0105, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Na skraju parku stoi Bazylika Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny z Prado. To m\u00f3j cel. Bazylik\u0119 mo\u017cna zwiedza\u0107 bez konieczno\u015bci kupowania biletu. Jest otwarta ca\u0142y dzie\u0144 i zaprasza nie tylko do kontemplowania wyj\u0105tkowego wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni, ale r\u00f3wnie\u017c do modlitwy w zupe\u0142nej ciszy. Nie ma tu turyst\u00f3w. Zadziwia mnie asceza tego miejsca. P\u0142ytki azulejo<\/em>, kt\u00f3re mo\u017cemy tutaj podziwia\u0107 pochodz\u0105 z XVI w. i ukazuj\u0105 \u017cycie Jezusa Chrystusa od narodzin, a\u017c po \u015bmier\u0107 na krzy\u017cu.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Jedna ze stacji Drogi Krzy\u017cowej w Bazylice, fot. D. \u0141asisz<\/figcaption><\/figure>\n

Wiele scen z \u017cycia \u015bwi\u0119tych zosta\u0142o uj\u0119tych w formie odr\u0119bnych obraz\u00f3w, po\u0142\u0105czonych jednak ze sob\u0105 za pomoc\u0105 wzor\u00f3w pasowych, okalaj\u0105cych ca\u0142e wn\u0119trze. Ceramika pi\u0119knie komponuje si\u0119 z metalowymi, kutymi \u017cyrandolami i kandelabrami. O\u0142tarze boczne zosta\u0142y wykute w kamieniu, co sprawia jeszcze silniejsze wra\u017cenie surowo\u015bci miejsca. Zachwycam si\u0119 i dociera do mnie fakt, jak bardzo brakuje mi takich miejsc w Polsce. Jak bardzo paradoksalnie ubogie s\u0105 z\u0142ocenia polskich ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Tutaj sprawdza si\u0119 powiedzenie, \u017ce w prostocie tkwi pi\u0119kno.<\/p>\n

Zaspokojona duchowo, zachwycona urod\u0105 ceramiki postanawiam p\u00f3j\u015b\u0107 dalej. Zastanawiam si\u0119, co sprawia, \u017ce ta niejednokrotnie monochromatyczna, a czasem wr\u0119cz krzykliwie kolorowa ceramika, zyska\u0142a tak\u0105 s\u0142aw\u0119 i popularno\u015b\u0107? Wci\u0105\u017c czuj\u0119 niedosyt.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 2 ju\u017c wkr\u00f3tce \ud83d\ude42<\/p>\n

<\/div>
\n \n \"Fb-Button\"\n <\/a>\n <\/div>
<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W moim \u017cyciu wiele rzeczy dzieje si\u0119 odwrotnie ni\u017c mo\u017ce powinno. Tak by\u0142o z ceramik\u0105, kt\u00f3r\u0105 odkry\u0142am w meksyka\u0144skim mie\u015bcie… <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":544,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,21,110,520,518,519,23,2],"tags":[123,120,31,30,119,121,118,122],"class_list":["post-534","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-architecture","category-ceramika","category-historia","category-likalizacje","category-miejsca","category-pracownie-i-warsztaty","category-swiat","category-sztuka","tag-azulejeria-tavalerana","tag-azulejos","tag-ceramics","tag-ceramika","tag-hiszpania","tag-kafle","tag-spain","tag-tiles"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=534"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":565,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/534\/revisions\/565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/544"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}