{"id":715,"date":"2020-12-14T13:29:43","date_gmt":"2020-12-14T13:29:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/?p=715"},"modified":"2020-12-14T13:29:43","modified_gmt":"2020-12-14T13:29:43","slug":"zawiercianskie-sledztwo-pierwsze-spostrzezenia-z-rozpoczetych-badan-nad-nowymi-obiektami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/zawiercianskie-sledztwo-pierwsze-spostrzezenia-z-rozpoczetych-badan-nad-nowymi-obiektami\/","title":{"rendered":"Zawiercia\u0144skie \u015bledztwo &#8211; pierwsze spostrze\u017cenia z rozpocz\u0119tych bada\u0144 nad nowymi obiektami"},"content":{"rendered":"<div class=\"pntrst_main_before_after\"><\/div><figure id=\"attachment_722\" style=\"width: 286px\"  class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-722\" src=\"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-286x300.jpg\" alt=\"Bombonierka i dzbanek, proj. Zofia Szmyd-\u015acis\u0142owicz, 1981 r.\" width=\"286\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-286x300.jpg 286w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-978x1024.jpg 978w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-768x804.jpg 768w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-1466x1536.jpg 1466w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-1246x1305.jpg 1246w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-675x707.jpg 675w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small-480x503.jpg 480w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2.-Bombonierka-i-dzbanek-proj.-Zofia-Szmyd-Scislowicz-1981-r.-small.jpg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 286px) 100vw, 286px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Bombonierka i dzbanek, proj. Zofia Szmyd-\u015acis\u0142owicz, 1981 r., fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kolekcja szk\u0142a <a href=\"http:\/\/www.muzeum.org.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Pa\u0142acu Schoena Muzeum w Sosnowcu<\/a> do ko\u0144ca 2019 r. liczy\u0142a blisko 7 500 eksponat\u00f3w, a w tym roku poszerzy\u0142a si\u0119 o prawie 950 wzor\u00f3w, w tym 913 obiekt\u00f3w z zasob\u00f3w wzorcowni po likwidowanej Hucie Szk\u0142a \u201eZawiercie\u201d. Tak du\u017cy zakup by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki dotacji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w kwocie 55 000,00 z\u0142. Dzi\u0119ki dotacji, bezcenny dla kultury polskiej design zostanie ocalony dla potomnych, a dorobek istniej\u0105cej od 1880 r. huty zachowany w regionie i b\u0119dzie regularnie udost\u0119pniany wszystkim zainteresowanym.<\/p>\n<p>Jest to jeden z nielicznych przypadk\u00f3w, kiedy spu\u015bcizna po likwidowanym zak\u0142adzie zostaje zabezpieczona i nie ulega rozproszeniu.<\/p>\n<p>Obecny rok jest szczeg\u00f3lny dla Muzeum, poniewa\u017c mija 35 lat od chwili powstania w Sosnowcu plac\u00f3wki muzealnej, funkcjonuj\u0105cej najpierw jako Oddzia\u0142 Muzeum G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego w Bytomiu, a nast\u0119pnie samorz\u0105dowa instytucja kultury. Powy\u017cszy zakup jest najwa\u017cniejszym wydarzeniem tego roku, szczeg\u00f3lnie dla Dzia\u0142u Szk\u0142a, gdy\u017c wyznacza rytm pracy nie tylko tegorocznej, ale tak\u017ce kilku nast\u0119pnych lat. Ustalanie autorstwa, technik wytw\u00f3rczo\u015bci oraz datowanie, wymaga czasu i zbadania r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, kt\u00f3re nie s\u0105 zbyt liczne. Przede wszystkim oparciem s\u0105 dost\u0119pne katalogi wystaw od ko\u0144ca lat 60., zbiorcze katalogi ofertowe wydawane pod auspicjami ZHSGiT \u201eVitropol\u201d i CEI \u201eMinex\u201d oraz kilka wydanych przez zawiercia\u0144sk\u0105 hut\u0119 od ok. 1995 do 2011 r.<\/p>\n<p>Cenne wskaz\u00f3wki znajdujemy te\u017c w przedwojennych wydawnictwach oraz <em>Katalogu na szk\u0142o sto\u0142owe i galanteryjne <\/em>wydanym przez Central\u0119 Handlow\u0105 Ceramiki w 1949 r. W zakupionym zespole brakuje niestety wzornictwa sprzed 1939 r. Wprawdzie kilka wzor\u00f3w wykazuje cechy nawi\u0105zuj\u0105ce do art d\u00e9co, to powsta\u0142y raczej po 1945 r., aczkolwiek ta hipoteza wymaga jeszcze bada\u0144 potwierdzaj\u0105cych. Brak tak\u017ce szkie\u0142 sodowych sprzed 1969 r., tak wi\u0119c nadzieje na pozyskanie wzor\u00f3w pierwszych zawiercia\u0144skich designer\u00f3w: Henryka Jarnickiego, Janiny W\u0119cewicz-Macek i Imeldy Jakubik-Gwizdy, nie zosta\u0142y spe\u0142nione.<\/p>\n<p>Ten rodzaj tworzywa, zar\u00f3wno w wersji bezbarwnej jak i kolorowej, w szerokiej gamie barwnej, by\u0142 wa\u017cn\u0105 pozycj\u0105 w produkcji \u201eZawiercia\u201d do lat 70. Tutaj uda\u0142o si\u0119 wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 z muzealnej kolekcji, gdy\u017c w zakupionym zespole znajduj\u0105 si\u0119 eksponaty w kolorach rubinowym, bursztynowym, zielonym i pomara\u0144czowym, u\u017cytkowe oraz dekoracyjne z pierwszej po\u0142owy lat 70. Ustalili\u015bmy ich autor\u00f3w, tj. J\u00f3zefa Podlaska i Mari\u0119 S\u0142abo\u0144. Mamy tak\u017ce kilka pojedynczych bezbarwnych kieliszk\u00f3w formowanych automatycznie. Szczeg\u00f3lnie ciesz\u0105 trzy rubinowe karafki projektu Bogdana Kupczyka, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z hut\u0105 w latach 70.<\/p>\n<figure id=\"attachment_724\" style=\"width: 200px\"  class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-724\" src=\"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-200x300.jpg\" alt=\"Karafka, proj. Bogdan Kupczyk, 1975 r.\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-1246x1869.jpg 1246w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-675x1013.jpg 675w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small-480x720.jpg 480w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Karafka-proj.-Bogdan-Kupczyk-1975-r.-small.jpg 1651w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Karafka, proj. Bogdan Kupczyk, 1975 r., fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/figcaption><\/figure>\n<p>Od 1970 r. uwaga designer\u00f3w znad Warty coraz bardziej skupia\u0142a si\u0119 jednak na szkle kryszta\u0142owym, z kt\u00f3rym huta eksperymentowa\u0142a ju\u017c od 1960 r. Pocz\u0105tkowo mas\u0119 szklan\u0105 sprowadzano ze Stronia \u015al\u0105skiego, ale od 1966 r. wytapiano j\u0105 ju\u017c na miejscu i w pocz\u0105tku nowej dekady uruchomiono osobny wydzia\u0142, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 sta\u0142a si\u0119 zautomatyzowana linia do wytwarzania kryszta\u0142\u00f3w prasowanych, uruchomiona w 1978 r. Od 1986 r. ca\u0142kowicie zrezygnowano ze szk\u0142a sodowego na rzecz o\u0142owiowego i obecnie w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci marka HSG \u201eZawiercie\u201d kojarzy si\u0119 w\u0142a\u015bnie z kryszta\u0142ami.<\/p>\n<p>Tutejsi designerzy wprowadzili nowoczesne oraz oszcz\u0119dne wzornictwo, preferuj\u0105ce czyteln\u0105 konstrukcj\u0119 utylitarnej formy, surowo prostej lub o linii wzbogaconej delikatnym profilowaniem, o dekorze subtelnie wydobywaj\u0105cym najlepsze cechy tworzywa wraz z niuansami \u015bwietlistego po\u0142ysku. Zesp\u00f3\u0142 w pocz\u0105tkowym sk\u0142adzie J\u00f3zef Podlasek, Maria S\u0142abo\u0144-Kapa, Zofia Szmyd-\u015acis\u0142owicz i Zofia Piaskiewicz wprowadzi\u0142 zawiercia\u0144ski kryszta\u0142 na wymagaj\u0105ce rynki europejskie, gdzie zaspokaja\u0142 wyrafinowane gusta najbardziej wymagaj\u0105cych klient\u00f3w. Mieli w tym wzgl\u0119dzie wsparcie \u00f3wczesnego dyrektora huty Alfreda Kazaneckiego, pod kt\u00f3rego kierownictwem zak\u0142ad zanotowa\u0142 najwi\u0119ksze sukcesy. Od 1984 r. projektowanie nale\u017ca\u0142o do tandemu Podlasek-S\u0142abo\u0144, a po \u015bmierci tego pierwszego w 1995 r., ca\u0142y trud kreowania estetycznego wizerunku wytw\u00f3rczo\u015bci huty spocz\u0105\u0142 na barkach Marii S\u0142abo\u0144.<\/p>\n<figure id=\"attachment_726\" style=\"width: 228px\"  class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-726\" src=\"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-200x300.jpg\" alt=\"Wazon, proj. Maria S\u0142abo\u0144, 1981 r.\" width=\"228\" height=\"342\" srcset=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-1246x1869.jpg 1246w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-675x1013.jpg 675w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small-480x720.jpg 480w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Wazon-proj.-Maria-Slabon-1981-r.-small.jpg 1664w\" sizes=\"auto, (max-width: 228px) 100vw, 228px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Wazon, proj. Maria S\u0142abo\u0144, 1981 r., fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/figcaption><\/figure>\n<p>Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 dla nowoczesnych trend\u00f3w estetycznych w polskim szkle o\u0142owiowym i nie tylko, by\u0142 eksport. W \u201eZawierciu\u201d w 1998 r. obejmowa\u0142 nawet ponad 80% produkcji. To w\u0142a\u015bnie z my\u015bl\u0105 o zagranicznych klientach powstawa\u0142y najbardziej ekskluzywne wzory prezentowane na Mi\u0119dzynarodowych Targach Pozna\u0144skich oraz innych europejskich imprezach bran\u017cowych. Tylko w tych przypadkach designerom dawano woln\u0105 r\u0119k\u0119, mieli ca\u0142kowit\u0105 wolno\u015b\u0107 tworzenia. Rynek krajowy otrzymywa\u0142 towar, kt\u00f3rego produkcja gwarantowa\u0142a op\u0142acalno\u015b\u0107. Szk\u0142a dekorowane tradycyjnie, w najlepszym przypadku tzw. odrzuty z eksportu. To na nie szczeg\u00f3lnie polowali klienci polskich sklep\u00f3w, gdy\u017c pomimo wad dyskwalifikuj\u0105cych je ze sprzeda\u017cy zagranicznej i tak by\u0142y atrakcyjniejsze ni\u017c standardowa oferta uspo\u0142ecznionego handlu. Tradycyjne w formie i dekorze wyroby b\u0119d\u0105ce \u015bwiadectwem wysokiego kunsztu tutejszych zdobnik\u00f3w, mia\u0142y i wci\u0105\u017c maj\u0105 szerokie grono swoich admirator\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na rzemie\u015blniczy charakter pracy kosztowa\u0142y niema\u0142o, ale w Polsce lat 80., w okresie pustych p\u00f3\u0142ek i galopuj\u0105cej inflacji, traktowane by\u0142y jak rodzaj lokaty kapita\u0142u i bardzo ch\u0119tnie nabywane. Zreszt\u0105 przeci\u0119tny krajowy konsument, niezbyt wyedukowany pod wzgl\u0119dem estetycznym, przyzwyczajony by\u0142 do takich produkt\u00f3w i kupowa\u0142 je z braku alternatywy. By\u0142a to podstawa oferty rodzimych dom\u00f3w towarowych, sklep\u00f3w z artyku\u0142ami gospodarstwa domowego i GS-\u00f3w w ma\u0142ych miastach i na wsiach. Wa\u017cny by\u0142 te\u017c fakt, \u017ce pracoch\u0142onno\u015b\u0107 takich deseni owocowa\u0142a wy\u017cszymi zarobkami zdobnik\u00f3w, kt\u00f3rych nie dawa\u0142y skromne i delikatne wzory wsp\u00f3\u0142czesne.<\/p>\n<p>Wst\u0119pne prace badawcze i oszcz\u0119dna na razie analiza pozyskanego materia\u0142u pozwalaj\u0105 na wyci\u0105gni\u0119cie pierwszych, ostro\u017cnych jeszcze, wniosk\u00f3w. Zakupione wzory ze szk\u0142a o\u0142owiowego obejmuj\u0105 w niewielkim stopniu drug\u0105 po\u0142ow\u0119 lat 70., w wi\u0119kszym lata 80., 90. i pierwsze dziesi\u0119ciolecie XXI w. Cz\u0119\u015b\u0107 charakterystycznych form i dekor\u00f3w mo\u017cna w miar\u0119 pewnie przypisa\u0107 poszczeg\u00f3lnym artystom, najwi\u0119cej J\u00f3zefowi Podlaskowi i Marii S\u0142abo\u0144, w dalszej kolejno\u015bci tak\u017ce Zofii Szmyd-\u015acis\u0142owicz. Kolejna partia szkie\u0142, to te zidentyfikowane \u201eze znakiem zapytania\u201d, za\u015b pozosta\u0142e obiekty wymagaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 pozwalaj\u0105cych w przysz\u0142o\u015bci precyzyjnie om\u00f3wi\u0107 zawiercia\u0144sk\u0105 spu\u015bcizn\u0119.<\/p>\n<p>Najliczniejszym asortymentem huty by\u0142y kieliszki i szklanki, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 bogactwem dekor\u00f3w i form. W\u015br\u00f3d zakupionych obiekt\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 wzory z ko\u0144ca lat 60., 70. oraz p\u00f3\u017aniejsze. Zwracaj\u0105 uwag\u0119 licznie reprezentowane formy linii <em>Monika, Windsor, Oxford, Wilan\u00f3w, <\/em>a tak\u017ce kilka <em>Sylwii <\/em>i <em>Olimpii.<\/em> Te produkty zyska\u0142y uznanie klient\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata i by\u0142y ch\u0119tnie nabywane, zreszt\u0105 do dzi\u015b wyprzedawane s\u0105 z magazynowych zapas\u00f3w. Mimo, i\u017c s\u0105 typowo u\u017cytkowymi przedmiotami, to dzi\u0119ki nowoczesnym, oszcz\u0119dnym oraz zr\u00f3\u017cnicowanym zdobinom nabieraj\u0105 charakteru dekoracyjnego, a nawet kolekcjonerskiego.<\/p>\n<figure id=\"attachment_728\" style=\"width: 200px\"  class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-728\" src=\"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-200x300.jpg\" alt=\"Zestaw ze szk\u0142a sodowego, 1970-1986 r.\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-683x1024.jpg 683w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-768x1152.jpg 768w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-1246x1869.jpg 1246w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-675x1013.jpg 675w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small-480x720.jpg 480w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ze-szkla-sodowego-1970-1986-x-small.jpg 1664w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Zestaw ze szk\u0142a sodowego, 1970\u20131986 r. (?), fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/figcaption><\/figure>\n<p>Specjalno\u015bci\u0105 huty by\u0142y wielocz\u0119\u015bciowe zestawy u\u017cytkowo-dekoracyjne oraz komplety kieliszk\u00f3w i szklanek do r\u00f3\u017cnych alkoholi, drink\u00f3w oraz zimnych napoj\u00f3w. W\u0142a\u015bnie te asortymenty przewa\u017caj\u0105 w\u015br\u00f3d zakupionych szkie\u0142 i pozwalaj\u0105 wysoko oceni\u0107 jako\u015b\u0107 i bogactwo tw\u00f3rczej inwencji zawiercia\u0144skich kreator\u00f3w. Wytwarzano te\u017c wspomniane wy\u017cej tradycyjne kszta\u0142tem i bogato zdobione kryszta\u0142y oraz formy prasowane, co wp\u0142ywa\u0142o na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 oferty kierowanej do szerokiego grona odbiorc\u00f3w.<\/p>\n<p>Podstawowe artyku\u0142y, w postaci popielnic, salaterek, talerzyk\u00f3w, tortownic i miseczek wykonanych w technice pras\u00f3wki, te\u017c ch\u0119tnie nabywano zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na nisk\u0105 cen\u0119. Ich design nie jest szczeg\u00f3lnie wysmakowany, absolutnie niczym nie mog\u0105 konkurowa\u0107 z pras\u00f3wk\u0105 \u201eZ\u0105bkowic\u201d czy \u201eHortensji\u201d z lat 60. i 70., ale powstawa\u0142y nie po to, by wnie\u015b\u0107 nowe warto\u015bci estetyczne, lecz jako uzupe\u0142nienie oferty, zw\u0142aszcza dla klient\u00f3w ma\u0142o wymagaj\u0105cych i nie dysponuj\u0105cych zasobnymi portfelami. W dekorze dominuj\u0105 desenie geometryczne, zw\u0142aszcza r\u00f3\u017cne warianty kratownic i rytmiczne uk\u0142ady oliwek oraz innych, nieregularnych figur, przy mniejszym udziale wiatraczk\u00f3w, palmetek i gwiazdek. Tworz\u0105 samodzielne byty, wyra\u017anie zdystansowane do r\u0119cznie szlifowanych form. Na podstawie posiadanego materia\u0142u mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce ten rodzaj wyrob\u00f3w ewidentnie traktowano jako poboczne. Oko\u0142o 30 takich wzor\u00f3w trafi\u0142o do naszych zbior\u00f3w wcze\u015bniej, a zasilenie o ponad 20 nast\u0119pnych wzbogaca obraz zawiercia\u0144skiej pras\u00f3wki, cho\u0107 ocena ca\u0142o\u015bciowa b\u0119dzie mo\u017cliwa dopiero po dalszych badaniach. Finalizujemy tak\u017ce zakup kilku \u017celiwnych form do szk\u0142a prasowanego jako uzupe\u0142nienie zawiercia\u0144skiego dziedzictwa. W\u015br\u00f3d nich jest matryca gad\u017cetu podarunkowo-dekoracyjnego w postaci luksusowego samochodu marki Ferrari z lat 90.(?) oraz naczynia znane z firmowych katalog\u00f3w ofertowych z lat 2000, 2002 i 2011.<\/p>\n<p>Natomiast wspomniane wy\u017cej zestawy i komplety kieliszk\u00f3w oraz szklanek prezentuj\u0105 najwy\u017cszy poziom techniczny i artystyczny i z nich cieszymy si\u0119 najbardziej. Zdobione prostymi szlifami zestawionymi w interesuj\u0105ce motywy, w po\u0142\u0105czeniu z syntetycznymi lub delikatnie rozcz\u0142onkowanymi formami, tworz\u0105 przemy\u015blane i eleganckie kompozycje. Najpe\u0142niej ich uroda uwidacznia si\u0119 przy ekspozycji w wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, ale nawet pojedyncze formy wywo\u0142uj\u0105 zas\u0142u\u017cony podziw. Wraz z formami obecnymi ju\u017c w naszych zasobach, uzyskali\u015bmy naprawd\u0119 bogaty obraz zawiercia\u0144skiej oferty eksportowej i mamy nadziej\u0119, \u017ce te nieliczne brakuj\u0105ce przyk\u0142ady uda si\u0119 uzupe\u0142ni\u0107 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_727\" style=\"width: 287px\"  class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-727\" src=\"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ROMA-proj.-Maria-Slabon-2001-r.-small-287x300.jpg\" alt=\"Zestaw Roma, proj. Maria S\u0142abo\u0144, 2001 r.\" width=\"287\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ROMA-proj.-Maria-Slabon-2001-r.-small-287x300.jpg 287w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ROMA-proj.-Maria-Slabon-2001-r.-small-675x707.jpg 675w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ROMA-proj.-Maria-Slabon-2001-r.-small-480x503.jpg 480w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Zestaw-ROMA-proj.-Maria-Slabon-2001-r.-small.jpg 744w\" sizes=\"auto, (max-width: 287px) 100vw, 287px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Zestaw <em>Roma<\/em>, proj. Maria S\u0142abo\u0144, 2001 r., fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 analizy licznego materia\u0142u pozwala na wniosek, \u017ce w latach 70. dopracowywano jeszcze technologiczne aspekty produkcji, doskonalono mas\u0119 szklan\u0105 podczas wytopu i w trakcie formowania, co wida\u0107 po stosowanych zabiegach, np. cz\u0119stych matach, uk\u0142adach licznych jeszcze wtedy oliwek, szerokich, wrzecionowatych form oraz element\u00f3w geometrycznych czasem po\u0142\u0105czonych z tradycyjnym dekorem, cho\u0107by wielogrank\u0105 wiede\u0144sk\u0105. W latach p\u00f3\u017aniejszych dominuj\u0105 ju\u017c wyroby bez skazy, szlifowane delikatnie i oszcz\u0119dnie, z szerok\u0105 ekspozycj\u0105 czystych, \u015bwietlistych p\u0142aszczyzn oraz kr\u0105g\u0142o\u015bci. Miar\u0105 mistrzostwa designera, nie tylko zawiercia\u0144skiego, jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 tuszowania niedoskona\u0142o\u015bci surowca tak, by ostateczna forma jawi\u0142a si\u0119 w ko\u0144cowym efekcie jako celowa i jednolita struktura.<\/p>\n<p>W \u201eZawierciu\u201d powstawa\u0142y kompozycje okoliczno\u015bciowe g\u0142\u00f3wnie z r\u00f3\u017cnych okazji (wi\u0119kszych wydarze\u0144 sportowych) czy te z wizerunkami s\u0142awnych Polak\u00f3w lub znanych miejsc. Sportowe imprezy w naszych zbiorach reprezentuj\u0105 prace Podlaska, ukazuj\u0105ce maskotk\u0119 olimpiady moskiewskiej w 1980 r., katowicki Spodek z 1978 r. oraz wazon dekorowany na wz\u00f3r pi\u0142ki, o nieokre\u015blonym na razie autorstwie, zaprojektowany na okoliczno\u015b\u0107 Mistrzostw \u015awiata w Pi\u0142ce No\u017cnej w 1986 r. w Meksyku. Postaci zas\u0142u\u017conych rodak\u00f3w reprezentuj\u0105 grawerki po\u015bwi\u0119cone Miko\u0142ajowi Kopernikowi oraz Tadeuszowi Ko\u015bciuszce, jest te\u017c kilka przedstawie\u0144 patriotycznych z polskim or\u0142em. Na kilku formach widniej\u0105 rocznicowe inskrypcje z okazji 90- i 100-lecia huty. Opisane przedstawienia, a tak\u017ce formy z elementami krajobrazu Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej i motywami animalistyczno-floralnymi to z kolei przyk\u0142ady kunsztu zawiercia\u0144skich grawer\u00f3w \u2013 W\u0142adys\u0142awa Michalskiego, Stanis\u0142awa P\u0119dziwiatra i Marcina Burdzi\u0144skiego, \u201emaluj\u0105cych\u201d tarczkami \u015bciernymi wyszukane obrazki na szklanych \u201epodobraziach\u201d.<\/p>\n<p>Osobnym tematem jest wymienianie si\u0119 wzorami pomi\u0119dzy polskimi hutami szk\u0142a kryszta\u0142owego. Wiemy, \u017ce wyst\u0119powa\u0142a powszechnie zar\u00f3wno przed 1989 rokiem, jak i p\u00f3\u017aniej. Nie wiadomo natomiast, jaki by\u0142 cel zjawiska, na jakich zasadach si\u0119 to odbywa\u0142o i kto decydowa\u0142, kt\u00f3re projekty b\u0119d\u0105 w\u0119drowa\u0107, bo designerzy nie byli o tym informowani.<\/p>\n<figure id=\"attachment_723\" style=\"width: 300px\"  class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-723\" src=\"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-300x200.jpg\" alt=\"Bola i fili\u017canki, proj. J\u00f3zef Podlasek, 1985 r.\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-2048x1366.jpg 2048w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-1246x831.jpg 1246w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-675x450.jpg 675w, https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Bola-i-filizanki-proj.-Jozef-Podlasek-1985-r-1-small-480x320.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Bola i fili\u017canki, proj. J\u00f3zef Podlasek, 1985 r., fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/figcaption><\/figure>\n<p>W zak\u0142adowej wzorcowni znalaz\u0142o si\u0119 kilkana\u015bcie eksponat\u00f3w powsta\u0142ych w innych o\u015brodkach lub wykonanych wed\u0142ug obcych wzor\u00f3w. W wytw\u00f3rczo\u015bci \u201eZawiercia\u201d najcz\u0119\u015bciej spotykamy wzory z hut \u201eJulia\u201d i \u201eIrena\u201d i wiadomo, \u017ce w Szklarskiej Por\u0119bie oraz w szczytne\u0144skich \u201eSudetach\u201d r\u00f3wnie\u017c realizowano projekty znad Warty. W tej chwili nie potrafi\u0119 jeszcze okre\u015bli\u0107, jak wygl\u0105da\u0142o to w Inowroc\u0142awiu. W zakupionym zespole s\u0105 jeszcze \u015blady wymiany z Kro\u015bnie\u0144skimi Hutami Szk\u0142a i \u201eTarnowem\u201d. Opisane zjawisko utrudnia badaczom i kolekcjonerom ostateczn\u0105 identyfikacj\u0119 polskich szkie\u0142 o\u0142owiowych i wszyscy musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce czasem nawet firmowa nalepka nie jest potwierdzeniem proweniencji poszczeg\u00f3lnych projekt\u00f3w. Zawiercia\u0144ska szklarnia, tak jak pozosta\u0142e polskie huty, realizowa\u0142a te\u017c ca\u0142y szereg prac zleconych przez zagranicznych kontrahent\u00f3w, wed\u0142ug obcych wzor\u00f3w, kt\u00f3re cz\u0119sto zostawa\u0142y potem ju\u017c w jej sta\u0142ej ofercie i tak\u017ce w tych przypadkach doj\u015bcie do prawdy mo\u017ce by\u0107 skomplikowane.<\/p>\n<p>Prace nad ca\u0142o\u015bciow\u0105 zawiercia\u0144sk\u0105 spu\u015bcizn\u0105 dopiero si\u0119 zacz\u0119\u0142y. Przed nami \u017cmudne kwerendy \u017ar\u00f3d\u0142owe, wywiady oraz badania ikonograficzne, czyli pasjonuj\u0105ce \u015bledztwo, kt\u00f3re mam nadziej\u0119, przyniesie identyfikacj\u0119 obiekt\u00f3w i tym samym uzupe\u0142ni braki w wiedzy na temat tej zag\u0142\u0119biowskiej marki. Mamy nadziej\u0119, \u017ce monograficzna wystawa <em>Wzornictwo Huty Szk\u0142a \u201eZawiercie\u201d po 1945 roku<\/em> oraz towarzysz\u0105ce jej albumowe wydawnictwo pod tym samym tytu\u0142em, wychodz\u0105 naprzeciw oczekiwaniom wszystkich kolekcjoner\u00f3w, badaczy oraz mi\u0142o\u015bnik\u00f3w polskiego szk\u0142a i przyczyni\u0105 si\u0119 do podniesienia poziomu wiedzy na ten temat.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Na zdj\u0119ciu g\u0142\u00f3wnym: Puchar\u00a0<em>Kormorany<\/em>, grawerka Marcin Brudzi\u0144ski (?), 2000\u20132010 r., fot. P. Wi\u0119c\u0142awek<\/p>\n<p>Wydawnictwa powi\u0105zane:\u00a0<a href=\"http:\/\/www.muzeum.org.pl\/wydarzenia\/205-w-sprzedazy-katalog-kolekcja-szkla-uzytkowego-palacu-schoena-muzeum-w-sosnowcu.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Kolekcja Szk\u0142a U\u017cytkowego Pa\u0142acu Schoena Muzeum w Sosnowcu<\/a><\/p>\n<p><em>Wszystkie zdjecia s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 Pa\u0142acu Schoena Muzeum w Sosnowcu.<\/em><\/p>\n<div class=\"pntrst_main_before_after\"><\/div><div class=\"fcbkbttn_buttons_block\" id=\"fcbkbttn_left\"><div class=\"fcbkbttn_button\">\n                            <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/szkloiceramika\" target=\"_blank\">\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/wp-content\/plugins\/social-buttons-pack\/facebook-button-plugin\/images\/standard-facebook-ico.png\" alt=\"Fb-Button\" \/>\n                            <\/a>\n                        <\/div><div class=\"fcbkbttn_like \"><fb:like href=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/zawiercianskie-sledztwo-pierwsze-spostrzezenia-z-rozpoczetych-badan-nad-nowymi-obiektami\/\" action=\"like\" colorscheme=\"light\" layout=\"button_count\"  size=\"small\"><\/fb:like><\/div><div class=\"fb-share-button  \" data-href=\"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/zawiercianskie-sledztwo-pierwsze-spostrzezenia-z-rozpoczetych-badan-nad-nowymi-obiektami\/\" data-type=\"button\" data-size=\"small\"><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolekcja szk\u0142a Pa\u0142acu Schoena Muzeum w Sosnowcu do ko\u0144ca 2019 r. liczy\u0142a blisko 7 500 eksponat\u00f3w, a w tym roku&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":752,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29,110,85,8,67,7],"tags":[164,158,11,51,159,165,20,19,161,162,163,160,129,37,166,10,167,131],"class_list":["post-715","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-design","category-historia","category-nauka","category-polska","category-przemysl","category-szklo","tag-badania","tag-glas","tag-glass","tag-historia","tag-hsg-zawiercie","tag-kwerendy","tag-museum","tag-muzeum","tag-muzeum-w-sosnowcu","tag-new-in","tag-nowosci","tag-palac-schoena","tag-polskie-szklo","tag-prl","tag-research","tag-szklo","tag-szklo-prlu","tag-zawiercie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=715"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":762,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/715\/revisions\/762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/752"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}