{"id":859,"date":"2021-02-04T14:23:24","date_gmt":"2021-02-04T14:23:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.szklo-ceramika.online\/?p=859"},"modified":"2021-02-07T16:32:26","modified_gmt":"2021-02-07T16:32:26","slug":"hipopotam-william-starozytna-figurka-z-fajansu-egipskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.szklo-ceramika.online\/en\/hipopotam-william-starozytna-figurka-z-fajansu-egipskiego\/","title":{"rendered":"Hipopotam William \u2013 staro\u017cytna figurka z fajansu egipskiego"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Poznajcie Williama \u2013 ma\u0142ego, staro\u017cytnego, egipskiego hipopotama z fajansu. To nieformalna maskotka The Metropolitan Museum of Art<\/a> w Nowym Jorku. Do muzeum przyby\u0142 ponad 100 lat temu, w 1917 r.<\/p>\n

William Hipopotam otrzyma\u0142 swoje imi\u0119 w 1931 r.\u00a0Wtedy pojawi\u0142o si\u0119 ono po raz pierwszy w opowiadaniu opublikowanym w brytyjskim satyrycznym magazynie Punch<\/em>. Autor \u2013 kapitan H. M. Raleigh napisa\u0142, \u017ce jego rodzina posiada\u0142a oprawion\u0105, kolorow\u0105 reprodukcj\u0119 hipopotama z Metropolitan Museum of Art. Obrazek podpisany jako \u201eHipopotam z kwiatami lotosu, p\u0105kami i li\u015b\u0107mi\u201d nazwali po prostu \u201eWilliam\u201d. Wraz z \u017con\u0105 Margery uwielbiali tego hipopotama i doceniali go za niezwyk\u0142\u0105 moc, jak\u0105 by\u0142o udzielanie cennych rad. Kilka razy pope\u0142nili b\u0142\u0105d, lekcewa\u017c\u0105c porady obrazkowego hipopotama i zawsze tego \u017ca\u0142owali. Hipopotam zwykle wyra\u017ca\u0142 swoj\u0105 dezaprobat\u0119 poprzez dziwny wygl\u0105d, surow\u0105 min\u0119 i niepokoj\u0105ce zaokr\u0105glenia.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad nie bior\u0105c pod uwag\u0119 jego z\u0142ej opinii o wybranym przez rodzin\u0119 miejscu na letni wypoczynek, narazili si\u0119 na katastrof\u0119 \u2013 pada\u0142o, hotel by\u0142 nieprzyjemny, zat\u0142oczony i spotka\u0142o ich wiele niemi\u0142ych zdarze\u0144. Od tamtej pory polegaj\u0105 na jego zdaniu w ka\u017cdej wa\u017cnej decyzji.<\/p>\n

Prawdopodobnie, historia ta jest humorystyczn\u0105 fikcj\u0105, lecz opart\u0105 na prawdziwych elementach \u2013 reprodukcji hipopotama z kolekcji The Met.<\/p>\n

\"\"
Hipopotam \u201eWilliam\u201d, okres: \u015arednie Pa\u0144stwo, XII dynastia, panowanie Senusereta I i Senusereta II, data powstania: ok. 1961\u20131878 p.n.e., pochodzenie: \u015arodkowy Egipt, Meir, grobowiec B3, nomarchy Senbi II (zarz\u0105dcy jednostki terytorialno-administracyjnej), odkrycie: wykopaliska w 1910 r. (na zlecenie Sayed Khashaba), materia\u0142: fajans egipski, wymiary: d\u0142. 20 cm; szer. 7,5 cm; wys. 11,2 cm, w\u00a0kolekcji muzeum od 1917 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Ta statuetka pokazuje uznanie egipskiego artysty dla \u015bwiata przyrody. Uformowana z fajansu, w urzekaj\u0105cym niebiesko-turkusowym kolorze. Pod szkliwem cia\u0142o hipopotama pokrywaj\u0105 wizerunki p\u0105k\u00f3w, li\u015bci i kwiat\u00f3w lotosu. Te rzeczne ro\u015bliny symbolizuj\u0105 mokrad\u0142a wok\u00f3\u0142 Nilu, na kt\u00f3rych \u017cy\u0142o zwierz\u0119, a jednocze\u015bnie kwiaty lotosu oznaczaj\u0105 regeneracj\u0119 i odrodzenie, poniewa\u017c zamykaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdej nocy, aby otworzy\u0107 p\u0105ki ponownie rano.<\/p>\n

Kszta\u0142t hipopotama jest nieregularny i przysadzisty. Wygl\u0105da na \u0142agodnego, ale nie nale\u017cy mu wierzy\u0107. W rzeczywisto\u015bci hipopotam to jedno z najniebezpieczniejszych zwierz\u0105t na \u015bwiecie. Tak\u017ce w staro\u017cytnym Egipcie stanowi\u0142y zagro\u017cenie dla ludzi poruszaj\u0105cych si\u0119 po Nilu ma\u0142ymi \u0142\u00f3dkami. Drapie\u017cne krokodyle i niebezpieczne hipopotamy by\u0142y najgro\u017aniejszymi zwierz\u0119tami w Egipcie. Bardzo obawiano si\u0119 masywnego hipopotama, bo chocia\u017c przewa\u017cnie ro\u015blino\u017cerny, to potrafi\u0142 by\u0107 bardzo gro\u017any i nie mia\u0142 \u017cadnych problem\u00f3w z wywr\u00f3ceniem \u0142odzi pe\u0142nej ludzi. A kiedy czu\u0142 si\u0119 zagro\u017cony stawa\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo agresywny. Co ciekawe, hipopotam mo\u017ce prze\u015bcign\u0105\u0107 cz\u0142owieka na kr\u00f3tkim dystansie.<\/p>\n

Statuetka zosta\u0142a wykonana w Egipcie oko\u0142o 1961\u20131878 roku p.n.e. i umieszczona w grobie wa\u017cnej osobisto\u015bci \u00f3wczesnych czas\u00f3w, aby magicznie zagwarantowa\u0107 odrodzenie zmar\u0142ego. By\u0142 on cz\u0119\u015bci\u0105 wyposa\u017cenia pogrzebowego zarz\u0105dcy Senbi, gdzie umieszczono r\u00f3wnie\u017c liczne modele \u0142odzi i \u017cywno\u015b\u0107. Hipopotam zosta\u0142 znaleziony i wydobyty po kilku tysi\u0105cach lat, podczas wykopalisk prowadzonych w 1910 r. w Meir.<\/p>\n

Do muzeum przyby\u0142 bez trzech n\u00f3\u017cek, kt\u00f3re zosta\u0142y celowo od\u0142amane w czasach staro\u017cytnych. Staro\u017cytni Egipcjanie wierzyli, \u017ce przedstawione stworzenia mog\u0105 magicznie o\u017cy\u0107, nogi Williama zosta\u0142y u\u0142amane, ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo jego w\u0142a\u015bciciela. Tylko przednia lewa noga jest oryginalna, pozosta\u0142e trzy to wsp\u00f3\u0142czesne rekonstrukcje.<\/p>\n

Tego typu przedstawienia zwierz\u0105t, to wa\u017cny element egipskiej sztuki sepulkralnej[1]<\/a> tamtych czas\u00f3w. Staroegipskie spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142o zoolatryczne, cz\u0142owiek otacza\u0142 tam szczeg\u00f3lnym kultem zwierz\u0119ta. W trudnych egipskich warunkach imponowa\u0142y mu swoj\u0105 zdolno\u015bci\u0105 adaptacji i przetrwania. W falach Nilu i jeziora Mojris \u017cy\u0142y krokodyle i gro\u017ane hipopotamy. Hipopotam to jeden z czw\u00f3rki b\u00f3stw o cia\u0142ach ludzi i g\u0142owach zwierz\u0105t, sprawuj\u0105cych piecz\u0119 nad staro\u017cytnym Egiptem.<\/p>\n

Staro\u017cytni Egipcjanie obawiali si\u0119 hipopotam\u00f3w, ale jednocze\u015bnie uznawali je za stworzenia pozytywne. \u017by\u0142y w Nilu, czyli \u017ar\u00f3dle \u017cycia, wi\u0119c byli zwi\u0105zane z \u017cyciem. Cz\u0119sto zanurzaj\u0105 si\u0119 w wodzie na kilka minut, aby nast\u0119pnie wychyli\u0107 si\u0119 na powierzchni\u0119, nabra\u0107 powietrza i ponownie znikn\u0105\u0107 pod wod\u0105 \u2013 takie pojawianie si\u0119 i znikanie oznacza\u0142o dla Egipcjan regeneracj\u0119 i odradzanie. Wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym tak\u017ce egipskie mity o stworzeniu \u015bwiata, z pierwotnym kopcem, prawodami, pierwotn\u0105 moc\u0105 (bogiem s\u0142o\u0144ca).\u00a0 W niekt\u00f3rych z nich b\u00f3g s\u0142o\u0144ce pojawia si\u0119 na kwiecie lotosu, kt\u00f3ry wyrasta z pierwotnej wody. Pierwotna woda, pierwotny kopiec i kwiat lotosu w wierzeniach by\u0142y zwi\u0105zane ze stworzeniem i kreacj\u0105 \u017cycia.<\/p>\n

Wed\u0142ug dawnych wierze\u0144, hipopotamy mo\u017cna by\u0142o r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 podczas podr\u00f3\u017cy w za\u015bwiaty. Mamy, zatem kolejne zwi\u0105zki z symbolik\u0105 \u017cycia i odrodzenia. Hipopotamica Tauret (lub Toeris) by\u0142a bogini\u0105 opiekunk\u0105. Istnia\u0142a jednak r\u00f3wnie\u017c \u201eprzeciwna\u201d forma hipopotama, a w\u0142a\u015bciwie jego g\u0142owy, czyli Ammit, tzw. Po\u017ceraczka. To stw\u00f3r sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 w dolnej cz\u0119\u015bci z cia\u0142a krokodyla, w g\u00f3rnej lwa i o g\u0142owie hipopotama, kt\u00f3ry czyha\u0142, a\u017c serce oka\u017ce si\u0119 by\u0107 niegodne dost\u0105pienia \u017cycia w Krainie Umar\u0142ych. Ammit pojawia si\u0119 w scenie wa\u017cenia serca i s\u0105du Ozyrysa.<\/p>\n

Hipopotamy by\u0142y zatem zwi\u0105zane z \u017cyciem, regeneracj\u0105 i odrodzeniem, a ich drobne przedstawienia, takie jak statuetki mia\u0142y magicznie przenie\u015b\u0107 te cechy na swoich w\u0142a\u015bcicieli.<\/p>\n

Prawie sto takich hipopotam\u00f3w z fajansu jest przechowywanych w kolekcjach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Cia\u0142a wi\u0119kszo\u015bci z nich s\u0105 g\u0119sto zdobione motywami ro\u015blin rzecznych \u2013 a w szczeg\u00f3lno\u015bci zamkni\u0119tymi i otwartymi kwiatami lotosu i jego li\u015b\u0107mi. Spotykane s\u0105 tak\u017ce inne ro\u015bliny, np. rdestnica oraz przedstawienia innych stworze\u0144 Nilowych, takich jak \u017caby, motyle, ptaki i wa\u017cki. Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ciekawe okr\u0105g\u0142e ozdoby, by\u0107 mo\u017ce stylizowane przedstawienia kwiat\u00f3w widziane z g\u00f3ry. Dok\u0142adny kontekst archeologiczny ogromnej wi\u0119kszo\u015bci tych figurek jest niestety nieznany. William z Metropolitan Museum of Art jest wyj\u0105tkowym okazem, poniewa\u017c znamy dok\u0142adnie miejsce jego znalezienia oraz wiemy, do kogo nale\u017ca\u0142.<\/p>\n

\n
\n
\n